Zamanın akışında her gün, insanlık tarihinin seyrini değiştiren gelişmelere ev sahipliği yapar. 28 Mayıs tarihi de cumhuriyetlerin ilanından büyük siyasi dönüm noktalarına, askeri mücadelelerden bilim ve kültür tarihindeki ilklerle dolu bir takvim yaprağıdır. İşte 28 Mayıs’ta dünya ve Türkiye tarihinde derin izler bırakan gelişmeler:
Siyasi ve Tarihi Dönüm Noktaları
-
1918 – Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Kuruluşu: Azerbaycan Milli Şurası tarafından Tiflis’te “İstiklal Beyannamesi” ilan edilerek Doğu İslam dünyasının ilk demokratik ve laik cumhuriyeti olan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti kuruldu. Mehmet Emin Resulzade önderliğinde kurulan devlet, bu günü her yıl “Cumhuriyet Günü” olarak kutlamaktadır.
-
1919 – Havza Genelgesi Yayınlandı: Mustafa Kemal Paşa, Samsun’a çıktıktan sonra Anadolu’daki askeri ve mülki amirlere işgallere karşı protesto mitingleri düzenlenmesini, milli bilincin uyandırılmasını ve İtilaf Devletleri’ne protesto telgrafları çekilmesini içeren Havza Genelgesi’ni iletti. Bu genelge, Kurtuluş Savaşı’nın ilk yazılı manifestosu kabul edilir.
-
1953 – Kore Savaşı ve Ertuğrul Koyu Muharebesi: Kore Savaşı’nda Türk Tugayı, büyük bir komünist Çin saldırısını Vegas Üssü ve Ertuğrul Koyu bölgesinde göğüsledi. Ağır kayıplara rağmen Türk askerinin gösterdiği bu kahramanca direniş, müttefik hatlarının çökmesini engelledi.
Bilim, Havacılık ve İlk Adımlar
-
1937 – Volkswagen Şirketi Kuruldu: Almanya’da dönemin hükümetinin desteğiyle, geniş halk kitlelerinin satın alabileceği ekonomik bir otomobil üretmek amacıyla “Gesellschaft zur Vorbereitung des Deutschen Volkswagens mbH” (daha sonra Volkswagen) şirketi kuruldu.
-
1959 – Uzaya Gönderilen İlk Canlıların Dönüşü: ABD tarafından fırlatılan Jupiter AM-18 füzesiyle uzaya gönderilen iki maymun (Able ve Baker), gerçekleştirdikleri uzay uçuşunun ardından sağ olarak yeryüzüne dönmeyi başaran ilk yüksek organizmalı canlılar oldu.
-
1987 – Kızıl Meydan’a İzinsiz İniş Skandalı: 19 yaşındaki Batı Alman amatör pilot Mathias Rust, tek motorlu Cessna uçağıyla Sovyetler Birliği’nin devasa hava savunma ağını delerek Moskova’daki Kızıl Meydan’a sorunsuz bir iniş yaptı. Bu olay Soğuk Savaş döneminde büyük bir askeri skandala yol açtı ve Sovyet ordusunda üst düzey görevden almalar yaşandı.
Sanat, Kültür ve Toplumsal Gelişmeler
-
1928 – Türk Vatandaşlığı Kanunu Kabul Edildi: Türkiye Cumhuriyeti’nde Osmanlı döneminden kalan tabiiyet kurallarını modern hukuka uyarlayan ve vatandaşlık bağını çağdaş esaslara göre tanımlayan Türk Vatandaşlığı Kanunu yasalaştı.
-
1934 – Dionne Beşizleri Dünyaya Geldi: Kanada’da, tıp tarihinde bilinen ve bebeklik dönemini atlatarak hayatta kalmayı başaran ilk tek yumurta beşizleri (Dionne Beşizleri) doğdu.
-
1961 – Uluslararası Af Örgütü Kuruldu: İngiliz avukat Peter Benenson’ın “Unutulmuş Mahkumlar” adlı makalesinin gazetelerde yayınlanmasının ardından, dünya genelinde insan haklarını savunmak ve düşünce suçlularının özgürlüğünü korumak amacıyla Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International) kuruldu.
-
1999 – Kadınların Eşitlik Arayışında İsviçre Dönüm Noktası: İsviçre genelinde yapılan referandumda halk, çalışan kadınlara doğum sonrası ücretli analık izni verilmesini öngören yasayı onaylayarak kadın hakları konusunda tarihi bir adım attı.
