Haziran ayının dördüncü günü, uluslararası anlaşmalarla çizilen yeni sınırlardan küresel çapta çevre bilincinin temellerinin atılmasına, Türkiye tarihinde ise ekonomi ve diplomasi alanındaki kritik dönüm noktalarına sahne olmuştur. İşte 4 Haziran’da dünya ve Türkiye tarihinde iz bırakan gelişmeler:
Siyasi ve Coğrafi Dönüm Noktaları
-
1878 – Kıbrıs’ın İngiltere’ye Kiralanması: Osmanlı İmparatorluğu ile Büyük Britanya arasında gizli bir savunma anlaşması (Kıbrıs Mukavelenamesi) imzalandı. Rusya tehdidine karşı İngiliz askeri desteğini sağlamak amacıyla, Kıbrıs adasının yönetimi geçici olarak ve mülkiyeti Osmanlı’da kalmak şartıyla İngiltere’ye devredildi. Bu durum, adadaki İngiliz hakimiyetinin başlangıcı oldu.
-
1920 – Trianon Antlaşması İmzalandı: Birinci Dünya Savaşı’nın ardından İtilaf Devletleri ile Macaristan Krallığı arasında Trianon Sarayı’nda barış antlaşması imzalandı. Bu antlaşmayla Macaristan, topraklarının ve nüfusunun neredeyse üçte ikisini kaybederek büyük bir coğrafi parçalanma yaşadı.
-
1989 – Tiananmen Meydanı Olayları: Çin’in başkenti Pekin’deki Tiananmen Meydanı’nda haftalardır süren demokrasi ve özgürlük yanlısı öğrenci protestolarına Çin ordusu askeri müdahalede bulundu. Tanklar ve askerlerin meydana girmesiyle yüzlerce protestocu hayatını kaybetti, olaylar dünya genelinde büyük tepki topladı.
Türkiye ve Yakın Tarihten Gelişmeler
-
1930 – Türk Parasının Değerini Koruma Kanunu: Küresel Büyük Buhran’ın etkilerini azaltmak ve Türk lirasının yabancı para birimleri karşısındaki değerini korumak amacıyla hazırlanan 1567 sayılı “Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun” TBMM’de kabul edildi.
-
1937 – Türkiye ile Hatay Arasında Kurulan Bağ: Hatay’ın bağımsızlığına giden süreçte, Türkiye ile Hatay Devleti arasında sınır rejimini, dostluk ve iş birliğini düzenleyen antlaşmalar Ankara’da imzalandı. Bu adım, Hatay’ın ana vatana katılma sürecindeki en önemli diplomatik eşiklerden biri oldu.
-
1970 – Şair ve Yazar Orhan Kemal Vefat Etti: Türk edebiyatının toplumcu gerçekçi ekolünün en önemli temsilcilerinden, “Murtaza”, “Bereketli Topraklar Üzerinde” ve “72. Koğuş” gibi ölümsüz eserlerin yazarı Orhan Kemal (Mehmet Raşit Öğütçü), tedavi gördüğü Sofya’da 55 yaşında hayatını kaybetti.
Çevre, Bilim ve Kültür Dünyası
-
1972 – Stockholm Çevre Konferansı Başladı: Birleşmiş Milletler (BM) tarafından düzenlenen ve küresel çevre sorunlarının ilk kez uluslararası düzeyde masaya yatırıldığı “İnsan Çevresi Konferansı” İsveç’in Stockholm kentinde başladı. Bu konferansın başlangıç tarihi olan 5 Haziran, daha sonra Dünya Çevre Günü ilan edilecektir.
-
1996 – Habitat II Zirvesi İstanbul’da Başladı: Birleşmiş Milletler İnsan Yerleşimleri Konferansı (Habitat II), dünya liderleri ve binlerce sivil toplum temsilcisinin katılımıyla İstanbul’da kapılarını açtı. Kentleşme, konut hakkı ve sürdürülebilir şehirler konusunun tartışıldığı zirve, Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı en büyük BM organizasyonlarından biri oldu.
