Avrupa havalimanları operatörleri, Hürmüz Boğazı’nın üç hafta içinde yeniden açılmaması durumunda kıtada ciddi bir jet yakıtı (parafin) sıkıntısının yaşanacağı konusunda AB Komisyonu’nu resmen uyardı. Airports Council International Europe (ACI Europe), gönderdiği acil mektupta, yakıt rezervlerinin hızla tükendiğini ve özellikle yaz turizm sezonunda uçuş programlarının büyük risk altında olduğunu belirtti.
ACI Europe’dan AB’ye Sert Uyarı
ACI Europe Genel Direktörü Olivier Jankovec, 9 Nisan tarihli mektubunda Ulaştırma Komiseri Apostolos Tzitzikostas ve Enerji Komiseri Dan Jorgensen’e hitap ederek durumun ilk düşünüldüğünden çok daha kritik olduğunu vurguladı.
Mektuba göre dünya jet yakıtı arzının yaklaşık %40’ı Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor. Boğazın kapalı kalması halinde Avrupa’daki bazı ülkelerin stratejik rezervleri yalnızca 8 ila 10 gün yetecek seviyede. Bu sürenin sonunda bazı havalimanlarında karne uygulamasına geçilmesi gündeme gelebilir.
İtalya’da İlk İşaretler Görülüyor
İtalya’da tedarik zincirindeki aksaklıklar nedeniyle bazı havalimanları şimdiden acil önlemlere başvurdu. ABD-İran arasında bu hafta devreye giren ateşkes anlaşmasına rağmen fiyatlarda belirgin bir rahatlama yaşanmadı. Hürmüz Boğazı’nda yaşanan trafik yoğunluğu nedeniyle Basra Körfezi’nde yaklaşık 170 milyon varil petrolün beklediği belirtiliyor.
Jet yakıtı fiyatı perşembe günü ton başına 1.573 dolar seviyesine yükselerek kriz öncesi rakamların iki katına çıktı. Bu artışın Avrupa ekonomisi üzerinde ağır bir yük oluşturacağı öngörülüyor.
Havayolları Zaten Tedbir Alıyor
Yükselen maliyetler nedeniyle birçok havayolu şirketi sefer sayılarını azaltmaya başladı.
- Delta Air Lines kapasitesini %3,5 düşürmeyi planlıyor.
- LOT Polish Airlines ve Air New Zealand gibi şirketler ise kârsız rotaları iptal edip bilet fiyatlarını artırıyor.
ACI Europe, bu durumun özellikle turizme bağlı birçok Avrupa ülkesinin ekonomisini olumsuz etkileyeceğini ve “bağlantı kaybı”nın makroekonomik etkileri daha da ağırlaştıracağını ifade etti.
ACI Europe’dan AB’ye Acil Çözüm Önerileri
ACI Europe, Avrupa Komisyonu’ndan şu adımları atmasını talep etti:
- Jet yakıtı için AB genelinde ortak alım mekanizması kurulması
- Rafinerilere jet yakıtı üretimini önceliklendirecek hedefli yükümlülükler getirilmesi
- Önümüzdeki 6 aylık üretim ve arz durumunun acilen haritalandırılması
- Merkezi bir izleme sistemi oluşturulması
Uluslararası Enerji Ajansı da Endişeli
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı, stratejik petrol rezervlerinin serbest bırakılmasına rağmen mevcut durumu “tarihin en keskin enerji krizi” olarak nitelendirdi. Krizin küresel gıda güvenliğini de tehdit edebileceği uyarısında bulundu.
Sonuç: Hürmüz Boğazı’nın kısa sürede açılmaması halinde Avrupa’da hem havayolu trafiği hem de turizm sektörü ağır darbe alacak. ACI Europe’un uyarıları, AB yetkililerinin acilen harekete geçmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor.
Konuyla ilgili gelişmeleri yakından takip ediyoruz. Hürmüz Boğazı krizi, jet yakıtı fiyatları ve Avrupa uçuşları ile ilgili güncel haberler için sitemizi takipte kalın.
