Zaman tünelinde yolculuğumuza devam ediyoruz. “Tarihte bugün ne oldu?” sorusunun yanıtını bu kez 24 Mayıs için arıyoruz. Türkiye’nin ve dünyanın yakın geçmişinde, diplomasi, bilim, kültür ve siyaset alanında derin izler bırakan, gelişmeleri kronolojik olarak sizler için derledik.
İşte 24 Mayıs tarihinde dünya ve Türkiye tarihine geçen o olaylar:
Türkiye Tarihinden Önemli Gelişmeler ve Ortak Hafıza
1921 – Mustafa Kemal Paşa’ya Suikast Girişimiyle Suçlanan Mustafa Sagir İdam Edildi
Kurtuluş Savaşı döneminde Ankara’ya gelerek Hintli bir Müslüman kılığında casusluk faaliyeti yürüten ve Mustafa Kemal Paşa’ya suikast planlamakla suçlanan İngiliz ajanı Mustafa Sagir, İstiklal Mahkemesi’nde yargılandı. Suçlu bulunan Sagir, Ankara’da idam edildi.
1924 – Yeni Anayasa (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) Resmen Yürürlüğe Girdi
20 Nisan 1924’te TBMM tarafından kabul edilen yeni anayasa, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu anayasa, genç Türkiye Cumhuriyeti’nin hukuki ve idari yapısını sağlam temellere oturtan en önemli adımlardan biri oldu.
1944 – Nuri Demirağ’ın Fabrikasında Üretilen İlk Türk Yolcu Uçağı İstanbul’dan Ankara’ya Uçtu
Türkiye’nin havacılık öncülerinden Nuri Demirağ’ın Yeşilköy’deki fabrikasında yerli imkanlarla üretilen Nu D.38 tipi ilk Türk yolcu uçağı, İstanbul’dan havalanarak Ankara’ya başarılı bir uçuş gerçekleştirdi. Uçakta yolcu olarak dönemin milletvekilleri ve gazeteciler de yer aldı.
1983 – Yüzüncü Yıl Üniversitesi Kuruldu
Van’da eğitim ve bilim dünyasına büyük katkılar sunacak olan Yüzüncü Yıl Üniversitesi resmen kuruldu. Üniversite, Doğu Anadolu Bölgesi’nin akademik ve kültürel gelişiminde stratejik bir merkez haline geldi.
1993 – Bingöl-Elazığ Karayolunda Hain Saldırı: 33 Asker Şehit Oldu
Malatya’dan acemi birliklerini tamamlayarak usta birliklerine dağıtılmak üzere silahsız ve korumasız şekilde sivil otobüslerle yola çıkan 33 silahsız asker, Bingöl-Elazığ karayolunda terör örgütü PKK tarafından kurulan pusuda haince şehit edildi. Bu olay, Türkiye’nin terörle mücadele tarihindeki en acı günlerden biri olarak kayıtlara geçti.
Dünyadan Önemli Gelişmeler ve Küresel Siyaset
1543 – Bilim Dünyasında Devrim: Kopernik Hayatını Kaybeden Eserini Görebildi
Polonyalı astronom Nicolaus Kopernik, Dünya’nın ve diğer gezegenlerin Güneş etrafında döndüğünü kanıtlayan, modern astronominin başlangıcı sayılan “De revolutionibus orbium coelestium” (Gök Kürelerinin Dönüşleri Üzerine) adlı eserinin basılmış ilk kopyasını ölüm yatağında, hayatını kaybetmeden sadece birkaç saat önce görebildi.
1844 – Dünyanın İlk Telgraf Mesajı Gönderildi
Mucit Samuel Morse, ABD Kongre Binası’ndan Baltimore’daki bir tren istasyonuna tarihin ilk resmi telgraf mesajını gönderdi. Mors alfabesiyle gönderilen bu ilk mesajda, İncil’den alınan bir ayet yer alıyordu: “Tanrı neler yarattı!” (What hath God wrought!).
1915 – I. Dünya Savaşı: İtilaf Devletleri’nden Osmanlı’ya Ortak Deklarasyon
Birinci Dünya Savaşı devam ederken İngiltere, Fransa ve Rusya, Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşanan Ermeni tehciri ve olaylarına ilişkin ortak bir deklarasyon yayımlayarak ilk kez “insanlığa karşı suç” ifadesini diplomatik metinlerde kullandı.
1993 – Eritre, Etiyopya’dan Bağımsızlığını Kazandı
Afrika Boynuzu’nda yer alan Eritre, 30 yıl süren uzun ve kanlı bir iç savaşın ardından yapılan referandumla Etiyopya’dan ayrılarak bağımsız bir devlet olduğunu ilan etti.
Tarihte Bugün Doğanlar ve Hayatını Kaybedenler
Doğanlar
-
1819: Kraliçe Victoria, Birleşik Krallık’ı 63 yıl boyunca yöneten ve “Viktorya Dönemi” olarak adlandırılan endüstriyel, kültürel ve askeri genişleme çağına adını veren kraliçe.
-
1905: Mihail Şolohov, “Durgun Don” eseriyle tanınan, 1965 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Sovyet yazar.
-
1941: Bob Dylan (Robert Allen Zimmerman), Amerikalı müzisyen, ozan ve 2016 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi efsanevi sanatçı.
Ölenler
-
1543: Nicolaus Kopernik, Güneş merkezli evren teorisini ortaya atan Polonyalı astronom ve matematikçi.
-
1974: Duke Ellington, Caz tarihinin en önemli piyanistleri, bestecileri ve orkestra şeflerinden biri olan Amerikalı müzisyen.
-
2023: Tina Turner, “Rock ‘n’ Roll’un Kraliçesi” olarak anılan, dünya çapında albüm satış rekorları kırmış Amerikalı şarkıcı ve oyuncu.
