Zaman tünelinde geriye doğru bir yolculuğa çıktığımızda, bazı günlerin hem ulusal hem de küresel ölçekte büyük kırılmalara ev sahipliği yaptığını görüyoruz. “Tarihte bugün ne oldu?” sorusunu bu kez 21 Mayıs için soruyoruz. Siyaset sahnesinden büyük göç dalgalarına, hukuki dönüm noktalarından askeri operasyonlara kadar 21 Mayıs tarihinde yaşanan, önemli gelişmeleri kronolojik olarak sizler için derledik.
İşte 21 Mayıs’ta dünya ve Türkiye tarihine geçen o olaylar:
Türkiye Tarihinden Önemli Gelişmeler ve Ortak Hafıza
1864 – Çerkes Sürgünü ve Soykırımı: İnsanlık Tarihinin Kara Sayfası
Kafkasya’da uzun yıllar süren Rus-Kafkas Savaşları’nın ardından, Çarlık Rusyası yerli Kafkas halklarını (başta Çerkesler olmak üzere) anayurtlarından sürgün etti. Karadeniz limanlarından Osmanlı topraklarına doğru başlatılan bu zorunlu göç sırasında, açlık, salgın hastalık ve gemi kazaları nedeniyle yüz binlerce Çerkes hayatını kaybetti. 21 Mayıs, dünya genelindeki Çerkesler tarafından sürgünün ve yaşanan büyük trajedinin anma günü olarak kabul edilir.
1963 – Harbiyelilerin İkinci Darbe Girişimi (Talat Aydemir Olayı)
Kara Harp Okulu Komutanı Albay Talat Aydemir ve beraberindeki askeri öğrenciler, mevcut hükümete karşı ikinci kez darbe girişiminde bulundu. Ankara’da TRT radyosunu ele geçiren isyancılar ile hükümete bağlı kuvvetler arasında çatışmalar yaşandı. Girişim, dönemin Başbakanı İsmet İnönü’nün kararlı duruşu ve Silahlı Kuvvetlerin büyük kısmının hükümete sadık kalmasıyla bastırıldı. Talat Aydemir ve ekibi daha sonra yargılanarak idama mahkum edildi.
1971 – Anayasa Mahkemesi Millî Nizam Partisi’ni Kapattı
Prof. Dr. Necmettin Erbakan liderliğinde kurulan ve Türkiye’deki Milli Görüş hareketinin ilk partisi olan Millî Nizam Partisi (MNP), “laikliğe aykırı eylemler odak noktası haline geldiği” gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi tarafından kapatıldı.
1997 – Refah Partisi’ne Kapatma Davası Açıldı
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Vural Savaş, dönemin koalisyon ortağı olan ve Necmettin Erbakan liderliğindeki Refah Partisi’nin (RP) kapatılması istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne dava açtı. “Laik cumhuriyet ilkelerine aykırı eylemlerin odağı olmak” suçlamasıyla açılan bu dava, Türkiye siyasi tarihine damga vuran 28 Şubat sürecinin en kritik hukuki adımlarından biri oldu.
Dünyadan Önemli Gelişmeler ve Küresel Siyaset
1904 – Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA) Kuruldu
Dünya futbolunun en üst yönetim organı olan FIFA, Fransa’nın başkenti Paris’te kuruldu. Fransa, Belçika, Danimarka, Hollanda, İspanya, İsveç ve İsviçre futbol federasyonlarının bir araya gelmesiyle temelleri atılan birlik, futbolun küresel kurallarını belirleyen ve Dünya Kupası’nı organize eden dev bir yapıya dönüştü.
1927 – “Yalnız Kartal” Charles Lindbergh Paris’e İndi
Bir önceki gün New York’tan havalanan Amerikalı pilot Charles Lindbergh, “The Spirit of St. Louis” adlı tek motorlu uçağıyla Atlas Okyanusu’nu hiç durmadan tek başına geçmeyi başararak Paris’teki Le Bourget havaalanına indi. Lindbergh, bu tarihi uçuşuyla havacılıkta imkansız görülen bir eşiği aşmış oldu.
1932 – Amelia Earhart Atlas Okyanusu’nu Uçarak Geçen İlk Kadın Oldu
Charles Lindbergh’in tarihi uçuşundan tam 5 yıl sonra, Amerikalı havacı Amelia Earhart, Newfoundland’dan (Kanada) havalanıp Kuzey İrlanda’ya inerek Atlas Okyanusu’nu tek başına uçarak geçen ilk kadın pilot unvanını aldı. Bu başarı, kadınların havacılık tarihindeki rolünü kalıcı olarak değiştirdi.
2003 – Cezayir’de Şiddetli Deprem: Binlerce Kayıp
Cezayir’in kuzeyinde meydana gelen 6.8 büyüklüğündeki şiddetli deprem, özellikle Boumerdès bölgesinde büyük bir yıkıma yol açtı. Deprem sonucunda 2.200’den fazla insan hayatını kaybetti, 10 binden fazla kişi yaralandı ve on binlerce insan evsiz kaldı.
Tarihte Bugün Doğanlar ve Hayatını Kaybedenler
Doğanlar
-
1471: Albrecht Dürer, Yüksek Rönesans döneminin en önemli Alman ressamı, matematikçisi ve matbaacısı.
-
1688: Alexander Pope, Hiciv şiirleriyle tanınan dünyaca ünlü İngiliz şair.
-
1921: Andrey Saharov, Sovyet nükleer fizikçi, insan hakları savunucusu ve 1975 Nobel Barış Ödülü sahibi.
Ölenler
-
1991: Rajiv Gandhi, Hindistan’ın 6. Başbakanı (Seçim kampanyası sırasında düzenlenen bir intihar saldırısı sonucu hayatını kaybetti).
-
2000: Barbara Cartland, Aşk romanlarıyla Guinness Rekorlar Kitabı’na giren dünyaca ünlü İngiliz yazar.
-
2014: Leokuadya (Leokadiya) Kaşperova, Rus piyanist ve besteci.
