Hollanda’da camilerde ezanın hoparlörle okunmasını yasaklamayı hedefleyen yasa teklifi, Danıştay’ın itirazları üzerine revize edilerek yeniden Temsilciler Meclisi’ne sunuldu. JA21 ve SGP partileri tarafından hazırlanan yeni taslakta, yasağın kapsamı daraltılarak doğrudan düzenli tekrarlanan ses yükseltici kullanımı hedef alındı.
Danıştay’ın “Ayrımcılık” Vurgusu ve Yeni Düzenleme
JA21 lideri Joost Eerdmans ve SGP Milletvekili André Flach tarafından 14 Nisan 2025’te sunulan ilk teklif, Danıştay tarafından anayasal din özgürlüğüne aykırı ve orantısız bulunmuştu. Danıştay, metinde herhangi bir dinin adı geçmese de fiiliyatta sadece Müslümanları etkileyeceği için düzenlemenin “ayrımcı sonuç doğuracağı” uyarısında bulunarak teklifin mevcut haliyle görüşülmemesini tavsiye etti.
Bu eleştiriler üzerine değiştirilen yeni metin, genel bir yasak yerine sadece “aynı yerden, belirli aralıklarla ve düzenli olarak yapılan” dini çağrılarda hoparlör ve megafon kullanımını kısıtlıyor. Bu şarta göre, camilerde günün belirli vakitlerinde hoparlörle okunan rutin ezanlar yasak kapsamına girerken, ezanın cihaz kullanılmadan çıplak sesle okunmasına veya tek seferlik dini etkinliklerde ses sistemi kullanılmasına engel getirilmiyor.
Belediyelerin Yetkisi Var Ancak Yetersiz Bulunuyor
Mevcut Hollanda Kamusal Gösteriler Yasası, belediyelere çevresel etkileri dikkate alarak ezanın ses seviyesini ve süresini kısıtlama yetkisi zaten veriyor. Danıştay da itirazında bu duruma dikkat çekmişti. Ancak JA21 ve SGP, bu yerel yetkinin yeterli olmadığını savunarak ülke genelinde standart bir yasak uygulanmasını talep ediyor. JA21 lideri Eerdmans, isim vermemekle birlikte ülkede en az 40 belediyede dini çağrıların hoparlörle yapıldığını iddia ediyor.
Kilise Çanları Yasaktan Muaf Tutuluyor
Hazırlanan yasa teklifi, kiliselerdeki çan çalma uygulamasını etkilemiyor. Yeni düzenleme sadece “ses yükseltici cihazların” kullanımını kısıtladığı için, yasa meclisten geçse dahi kilise çanları mevcut kurallar ve belediyelerin belirlediği sınırlar çerçevesinde çalınmaya devam edebilecek.
Süreç Henüz Tamamlanmadı
Temsilciler Meclisi kayıtlarına 36728 numarayla giren yasa teklifi henüz yasalaşmış değil. Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için Temsilciler Meclisi’nde yeterli çoğunluğun desteğini alması gerekiyor. Dolayısıyla an itibarıyla Hollanda genelinde ezanın hoparlörle okunmasını engelleyen ulusal bir yasak bulunmuyor.
